Home » રાજીવની શાહબાનો અને મોદીની એટ્રૉસિટી મૉમેન્ટ

રાજીવની શાહબાનો અને મોદીની એટ્રૉસિટી મૉમેન્ટ

by Jaywant Pandya

(વિચાર વલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, દિ.૧૬/૮/૧૮)

(ગત અંકથી ચાલુ)
ચૂંટણી જીતવા માટે મોદીએ કોઈ કસર બાકી ન રાખી. એક તરફ પ્રશાંત કિશોરનો ટૅક્નૉક્રેટ તરીકે સહારો લીધો, તો બીજી તરફ, ગૂગલ પર જાહેરખબરો (કોઈ પણ વેબસાઇટ ખોલો તેમાં મોદીની જાહેરખબર જોવા મળતી)નું નવું પરિમાણ ઉમેર્યું. સૉશિયલ મિડિયાની ટીમને કામે લગાડી. સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩થી ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૪ સુધી પાંચ મહિનામાં મોદીએ અરુણાચલ પ્રદેશથી લઈને આંધ્ર પ્રદેશ અને મુંબઈથી લઈને મેરઠ સુધી અનેક મોટી મોટી જનસભાઓ કરી. જ્યાં જાય ત્યાં પોતાનો સંબંધ જોડે, ત્યાંના સમાજસેવકો, ક્રાંતિકારીઓને યાદ કરે, સ્થાનિક ભાષામાં શરૂઆત કરી પોતાની વાત મૂકે.

નરેન્દ્ર મોદી માટે પક્ષના અને બહારના વિરોધીઓનો સહુથી મોટો સવાલ હતો કે તેમને વિદેશનીતિમાં શું ખબર પડે? અમેરિકાએ તો ૨૦૦૨નાં રમખાણોના કારણે વિઝા આપવા ઈનકાર કર્યો છે. વળી, તે સમયે કોઈ કલ્પના પણ નહોતું કરી શકતું કે ચૂંટણીમાં ભાજપને બહુમતી મળશે. આથી મોટો પ્રશ્ન એ પણ હતો કે મોદીના લીધે ભાજપ સાથે ગઠબંધન કરવા કોણ તૈયાર થશે? કારણકે રાજદીપ સરદેસાઈ, બરખા દત્ત, રવીશકુમાર જેવા રાષ્ટ્રીય સ્તરે પત્રકારો, તો હિન્દી ફિલ્મોના મહેશ ભટ્ટ, જાવેદ અખ્તર, શબાના આઝમી, નંદિતા દાસ જેવા કલાકારો અને ઘણા બધા બુદ્ધિજીવીઓ, મોદીને સુપ્રીમ કૉર્ટમાંથી રમખાણો બાબતે ક્લીન ચિટ મળી હોવા છતાં આ જ મુદ્દાને ઊછાળી રહ્યા હતા. નીતીશકુમારને મોદીનાં રમખાણો કરતાં મોદીના વર્તન સામે વાંધો હતો કારણકે બિહારમાં પૂર આવ્યું ત્યારે ત્યાં ભાજપની બેઠક હતી તે વખતે ત્યાંના છાપાંઓમાં ગુજરાતે કરેલી સહાય માટે મોદીનો આભાર માનતી જાહેરખબરો છપાઈ હતી. તે પછી બિહારની ચૂંટણી વખતે નીતીશકુમારે ભાજપને સ્પષ્ટ ના પાડી હતી કે મોદીને બિહારમાં પ્રચાર કરવા ન મોકલવા. અને આથી જ ૨૦૧૩માં મોદીને વડા પ્રધાન પદના ઉમેદવાર જાહેર કર્યા એટલે નીતીશકુમારે ભાજપ સાથે ગઠબંધન તોડી નાખ્યું હતું. જોકે ભવિષ્યમાં તેમને મોદીનું નેતૃત્વ સ્વીકારવાની ફરજ લાલુપ્રસાદ યાદવનાં ઘાસચારા કૌભાંડો અને તેમના પુત્રોના સરકારમાં વ્યવહારના લીધે પડવાની જ હતી…

પવન જોઈને સઢ બદલતા રામવિલાસ પાસવાન અને ચંદ્રાબાબુ નાયડુના પક્ષોએ ભાજપ સાથે પાછું ગઠબંધન કરી લીધું. ઉત્તર પ્રદેશ અને બીજે ઘણી બધી જગ્યાએ ભાજપે અપના દલ- અનુપ્રિયા પટેલ જેવા નાના પક્ષો સાથે ગઠબંધન કર્યું.

મોદીએ પ્રચારમાં કોઈ મુદ્દો બાકી ન રાખ્યો. પોતે પછાત જ્ઞાતિના હોવાનો રાગ આલાપ્યો. ચા વેચી હોવાની વાત કરી. વો નામદાર હૈ, ઔર હમ આમદાર. રાહુલ ગાંધીને શહઝાદા કહ્યા અને સોનિયા-રાહુલને મા-બેટે કી સરકાર જેવાં તીખાં વિશેષણોથી નવાજ્યાં. ૨૦૦૪ અને ૨૦૦૯ની ચૂંટણી અને ૨૦૧૪ની ચૂંટણીમાં સૌથી મોટો ફરક એ પણ હતો કે એક તરફ, કૉંગ્રેસ ભાજપને ઘેરવામાં કોઈ કસર બાકી નહોતી રાખતી. અને મતદારોમાં એવો સંદેશો પણ જવા લાગ્યો હતો કે સુષમા-જેટલી જેમને અડવાણીએ લોકસભા-રાજ્યસભામાં વિપક્ષનાં નેતા બનાવ્યાં હતાં તેમની કૉંગ્રેસ સરકાર સાથે ગોઠવણ છે. ૨૦૦૯માં પણ અડવાણીએ કાળાં નાણાંનો મુદ્દો ઉપાડ્યો હતો. સુશાસનનો મુદ્દો તો અડવાણી ઘણાં વર્ષોથી ઉઠાવતા આવ્યા હતા. પરંતુ તેને લોકો સમક્ષ યોગ્ય રીતે મૂકવાનું કામ ૨૦૧૪માં મોદીએ કર્યું. તેમણે રૉબર્ટ વાડ્રાનાં કૌભાંડો જે તે સમયે બહાર આવ્યાં હતાં તેનો મુદ્દો ઉપાડવાની પણ કોઈ કસર બાકી ન રાખી. દામાદ કહીને તેમણે તીખાં કટાક્ષ કર્યા.

અમેઠીમાં સામાન્યતઃ અત્યાર સુધી ભાજપ કે કોઈ બીજો પક્ષ કોઈ મોટા ઉમેદવારને ગાંધી પરિવાર સામે ઊભો નહોતો રાખતો, પણ ભાજપે સ્મૃતિ ઈરાનીને મેદાનમાં ઉતારી ગાંધી પરિવારને અમેઠીની બેઠક બચાવવા દોડતા કરી બીજેથી તેમનું ધ્યાન હટાવી લીધું. સ્મૃતિ ઈરાનીએ પણ લેડી મોદી જેવું રૂપ દર્શાવ્યું. એકેએક ગામનાં નામ, ત્યાં નહીં થયેલાં કામોને ઉઘાડાં પાડ્યાં. (આ એ જ સ્મૃતિ ઈરાની છે જેમણે વાજપેયી સરકાર હતી ત્યારે ૨૦૦૨નાં રમખાણો માટે સુરતમાં મોદી રાજીનામું ન આપે તો પોતે ઉપવાસ કરશે તેવું કહેલું પરંતુ બાદમાં તેમને માફી માગવી પડેલી, પરંતુ મોદીની એ ઉદારતા જ કહેવાશે કે ચૂંટણી પછી સરકારમાં માનવ સંસાધન પ્રધાન જેવો મોટો હોદ્દો આપી દીધો. મિડિયા પણ મહદંશે મોદી વિરુદ્ધ હતું. તેમને ઇન્ટરવ્યૂ તો આપ્યા પરંતુ તેમને પણ ‘ન્યૂઝ ટ્રેડર્સ’ કહી રોકડું પારખવામાં તેમણે કોઈ કસર ન રાખી. ભાજપ અને મોદી સમર્થકોને મોદીની આ નિડર છબી આકર્ષી ગઈ. કારણકે સમર્થકો વર્ષોથી મિડિયાના ભાજપ વિરોધી રૉલને જોતા આવ્યા હતા. મોદીએ સૉશિયલ મિડિયા દ્વારા અને કેટલીક વેબસાઇટો દ્વારા મિડિયાની પૉલ ઉઘાડી પણ પાડવાનું શરૂ કર્યું હતું, જે આજે પણ ચાલુ છે.

એ સમયે રાજસ્થાન, હરિયાણા, મહારાષ્ટ્ર, આંધ્રપ્રદેશ વગેરે અનેક રાજ્યોમાં કૉંગ્રેસની સરકાર બદલાઈ હતી અથવા તો આવનારી ચૂંટણીમાં શાસન વિરોધી જુવાળના કારણે બદલાવાની સ્થિતિમાં હતી. આ બધાનો લાભ ભાજપને મળ્યો. રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ જેવાં રાજ્યોમાં ફરીથી ભાજપની સરકાર રચાઈ. રાજસ્થાન-ગુજરાતમાંથી લોકસભાની તમામ બેઠકો ભાજપને મળી. કલ્યાણસિંહ, યેદીયુરપ્પા સહિત અનેક જૂના નેતાઓને ભાજપમાં પાછા બોલાવાયા. કર્ણાટકમાં તેનો ફાયદો થયો. તમિલનાડુમાં રજનીકાંત સાથે મુલાકાત કરી. આનો ત્યાં ફાયદો ન થયો પરંતુ મોદી બ્રાન્ડ મજબૂત બની. ઉત્તર પ્રદેશમાં મુઝફ્ફરપુરમાં હિન્દુ- મુસ્લિમોનાં રમખાણો અને તેના પગલે સૈફાઈમાં મુલાયમસિંહ આણિ કંપની દ્વારા સલમાન ખાન, માધુરી દીક્ષિત વગેરે કલાકારોના મહોત્સવનો અસંવેદનશીલ જલસો…આ બધાના કારણે ભાજપને ઉત્તર પ્રદેશમાં ૮૦માંથી ૭૫ બેઠક મળી! સોનિયા ગાંધી- રાહુલ ગાંધી, મુલાયમસિંહ યાદવ અને તેમના પરિવાર આમ, ગણીને કુલ પાંચ જ બેઠકો જ કૉંગ્રેસ અને સમાજવાદી પક્ષને મળી. પરિણામ બહુ સ્પષ્ટ હતું ભાજપનો પ્રચંડ વિજય.

આપણી આ લેખમાળા રાજીવ ગાંધી અને નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચે સામ્યતા અને વિરોધાભાસને જોવાનાં હતાં. બંને પહેલી વાર સંસદમાં પ્રવેશ્યા હતા. રાજીવ ગાંધીને તો તેમની માતા, તેમના પિતા અને તેમના નાનાના કારણે હજુ પણ સરકારનો કક્કો ખબર હતો, નરેન્દ્ર મોદી તો સાવ બિનઅનુભવી હતા. તેમણે આ વાત સ્વીકારી પણ હતી. રાજીવ ગાંધી પાસે ગોરો રંગ અને ધારાપ્રવાહ અંગ્રેજી બોલવાની આવડત હતી. નરેન્દ્ર મોદી અંગ્રેજી બોલી શકે પરંતુ કૉન્વેન્ટ પ્રકારનું નહીં. આથી તેમણે સમગ્ર વિશ્વમાં જ્યાં ગયા ત્યાં મોટા ભાગે હિન્દીમાં જ બોલવાનું પસંદ કર્યું. ૨૦૧૪ની ચૂંટણીમાં પણ કેરળ, તમિલનાડુ, કર્ણાટક, આંધ્રપ્રદેશ વગેરે રાજ્યોમાં તેમણે અનુવાદકોની સેવા લીધી. રાજીવ ગાંધી મિ. ક્લીન તરીકે ગણાતા હતા પરંતુ ૧૯૮૯ સુધીમાં બૉફૉર્સ કૌભાંડે અને તેમના જ સાથી વી. પી. સિંહના આક્ષેપોના કારણે તેમની આ છબી ખરડાઈ ગઈ હતી. કૉંગ્રેસ નરેન્દ્ર મોદી સામે અંગત રીતે કોઈ આક્ષેપ કરી શકે તેમ નથી. રાફેલનો મુદ્દો ઉપાડે છે પરંતુ ફ્રાન્સના પ્રમુખે ના પાડી દીધી પછી એ મુદ્દો કારગત રહ્યો નથી. રાજીવે લાઇસન્સ રાજ, અધિકારીઓની અડચણ, વગેરે દૂર કરવા વાત કરેલી. નરેન્દ્ર મોદીએ પણ કરેલી અને તે કરી પણ બતાવ્યું. આવતાવેંત કર્મચારીઓ માટે બાયૉમેટ્રિક્સ લાગી ગયાં. ગુજરાતની જેમ દિલ્લીમાં પણ કર્મચારીઓને સમયસર આવતા કરી દીધા. ફટાફટ નિર્ણયો લેવાવા લાગ્યા. રાજીવ ગાંધી ટેલિકૉમ ક્રાંતિ લાવેલા. કમ્પ્યૂટર લાવેલા. તે વખતે ભાજપના નેતાઓએ કમ્પ્યૂટરોનો વિરોધ કરેલો. પરંતુ પછી બહુ ટૂંક સમયમાં ભાજપને અંદાજ આવી ગયેલો કે કમ્પ્યૂટર સહિતની ટૅક્નૉલૉજી તો હકીકતે તેમની રાજનીતિમાં ખૂબ જ ઉપયોગી છે. તેથી કૉંગ્રેસ કરતાં પહેલાં બ્લૉગ, સૉશિયલ મિડિયા વગેરેનો ઉપયોગ ભાજપે શરૂ કરી દીધો. અટલજીની સરકાર વખતે મોબાઇલ ક્રાંતિ થયેલી.

તો નરેન્દ્ર મોદીએ પૈસાની ડિજિટલ લેવડદેવડ, ભીમ એપ, નમો એપ વગેરે મોબાઇલ ટૅક્નૉલૉજીનો ખૂબ જ ઉપયોગ કરવા આહ્વાન કર્યું. તેના કારણે પૈસાની લેવડદેવડ ચોખ્ખી બની. જીએસટી કૉંગ્રેસ નહોતી લાવી શકી (કૉંગ્રેસનાં જ કેટલાંક રાજ્યો અને મોદીની ગુજરાત સરકારનો વિરોધ હતો) પરંતુ મોદી સરકારે આ કાયદો પસાર કરાવી દીધો.

સમયનું ચક્ર જુઓ. રાજીવ ગાંધી વખતે સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયે શાહબાનો કેસમાં વૃદ્ધા શાહબાનોને ભરણપોષણ આપવાનો ચુકાદો આપેલો જેનો રાજીવ ગાંધીએ કટ્ટરવાદી મુસ્લિમોને મત બૅન્ક માટે ખુશ કરવા બહુમતીના જોરે કાયદો પલટાવી નાખ્યો. પરંતુ નરેન્દ્ર મોદીના શાસનમાં આ પ્રકારના કેસોમાં સરકારે મજબૂત વલણ દાખવ્યું. તેમાં મિડિયાએ પણ મુસ્લિમ મહિલાઓની વ્યથા અને ડિબેટ દેખાડી સકારાત્મક ભૂમિકા ભજવી. અને આથી લોકસભામાં ત્રણ તલાક રદ્દ કરતો કાયદો પસાર થયો. જોકે મોદી સરકારે રાજીવ ગાંધીનું શાહબાનો જેવું એક કૃત્ય એસ.સી.એસ.ટી. એટ્રૉસિટી એક્ટ બાબતે કર્યું. સર્વોચ્ચે ચુકાદો આપેલો કે કોઈ દલિત ફરિયાદ કરી દે, માત્ર તે જ કારણે કોઈની ધરપકડ ન કરી લેવી જોઈએ. પહેલાં તપાસ કરવી જોઈએ. આ બાબતે જિજ્ઞેશ મેવાણી એન્ડ કંપની અને કૉંગ્રેસ દ્વારા બહુ જ વિરોધ થયો. તેથી મોદી સરકારે સુપ્રીમના ચુકાદાને ઉથલાવી મત બૅન્ક માટે ફરીથી જૂનો એટ્રૉસિટી ઍક્ટ લાવી દીધો. મોદીની આ રાજીવ ગાંધી મૉમેન્ટ હતી. રાજીવ ગાંધી અને નરેન્દ્ર મોદીની બાકીની તુલના આવતા અંકે કરીને આ શ્રેણી સમાપ્ત કરીશું.
(ક્રમશઃ)

આ લેખ આપને ગમ્યો? આ વેબસાઇટ પર આવા લેખો વાંચવા મળતા રહે તે માટે સપૉર્ટ કરો.
અહીં ક્લિક કરો.

You may also like

2 comments

hansvahini 16/09/2018 - 1:35 PM

Nice comparison with minutely observed track records of both.

Reply
Jaywant Pandya 17/09/2018 - 2:54 PM

Thank you.

Reply

Leave a Comment