Home » કોરોનાની બીજી લહેર: મોદી-રૂપાણી ક્યાં ઉણા ઉતર્યા?

કોરોનાની બીજી લહેર: મોદી-રૂપાણી ક્યાં ઉણા ઉતર્યા?

by Jaywant Pandya

સબ હેડિંગ: આ વખતે મોદી અને અનેક ભાજપ નેતાઓ માસ્ક વગર દેખાયા. ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં સરકારે બનાવેલી એક સમિતિએ ઑક્સિજન અંગે ચેતવણી આપેલી. તેના પર પૂરતું કામ થયું નહીં. ચૂંટણી મોકૂફ રાખવા કે વર્ચ્યુઅલ રેલી કરવા પ્રસ્તાવ ન કર્યો.

(વિચારવલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, દિ.૨૦/૦૬/૨૦૨૧)

કોરોના અંગે ગયા વર્ષે તેમજ એક વર્ષ પૂરું થયું ત્યારે અને કોરોનાની બીજી લહેર વખતે આપણે ચારેક લેખ આ કૉલમમાં કર્યા છે. કોરોનાની બીજી લહેર પૂરજોશમાં હતી ત્યારે આકરો ટીકાત્મક લેખ લખ્યો નહોતો. એ વખતે સરકારના પ્રયાસોને સમર્થન કરવાનું હોય. સ્થિતિ અણધારી ભલે નહોતી, પણ અનપેક્ષિત તો હતી જ. ત્યારે આકરી ટીકા ન કરાય, સૂચનો જ કરાય. પરંતુ હવે જ્યારે કોરોના ગુજરાતમાં અને અન્યત્ર હળવો થયો છે ત્યારે મોદી સરકાર અને રૂપાણી સરકારે શું ભૂલચૂક કરી છે તેના લેખાજોખા થવા જોઈએ.

પહેલી વાત તો સ્વયં પાલનની આવે છે. ગયા વર્ષે જ્યારે કોરોના સાવ નવો હતો ત્યારે પહેલી શરૂઆત વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કરી હતી. તેમણે જાહેરાત કરી હતી કે તેઓ હોળીના જાહેર કાર્યક્રમોથી દૂર રહેશે. તે પછી તેઓ માસ્ક પહેરી રાષ્ટ્રજોગ સંબોધન કરતા નજરે પડ્યા હતા. આના કારણે પહેલા ઘર-વાસને લોકોનું સમર્થન પણ સારું મળ્યું હતું. પરંતુ આ વખતે તેમના પોતાનાથી જ ચૂક થઈ છે. વડા પ્રધાન મોદી તેમના નિવાસસ્થાને મુલાકાત હોય કે અન્યત્ર માસ્ક વગર પણ જોવા મળ્યા છે. એક વર્ષમાં સ્વદેશી રસી વિકસાવવાની કે પછી તેના માટે જાતે પૂણે, અમદાવાદ અને હૈદરાબાદ એણ ત્રણ જગ્યાએ નિરીક્ષણ કરવા જવું કે પછી તાત્કાલિક અનેક નિર્ણયો લેવા વગેરે બાબત પ્રશંસનીય રહી પરંતુ જાતે જે દેખાડવાનું હતું તે ઉદાહરણ આ વખતે તેઓ પૂરું ન પાડી શક્યા.

બંગાળની ચૂંટણીની માત્ર તેમની જ સભાની ખૂબ જ ટીકા થઈ. સેક્યુલર મિડિયા તો તેમ કરવાનું હતું. ન્યાયાલયે ચૂંટણી યોજવાની ટીકા કરી. પરંતુ રાજનીતિના ભાગ રૂપે પણ મોદીએ/ભાજપે બંગાળની ચૂંટણી પાછી ઠેલવા પ્રસ્તાવ કર્યો હોત તો તેમના પ્રત્યે માન અકબંધ રહેત. એ ખબર જ હતી કે મમતા-ડાબેરીઓ-કૉંગ્રેસ આ પ્રસ્તાવને માનવાનાં નથી. આ રીતે વિપક્ષો ઉઘાડા પડત. વળી ૧૨ માર્ચે દાંડી માર્ચ યોજવાની પણ આવશ્યકતા નહોતી.

ભારત-ઇંગ્લેન્ડની શ્રેણી કે આઈપીએલ તેને બંધ કરવા-અટકાવવાથી તેમનો લોકપ્રિયતાનો રથ વેંત ઉપર ચાલતો રહ્યો હોત. ફેબ્રુઆરીમાં સ્થિતિ થાળે પડી ગઈ હોય તેમ લાગતું હતું પરંતુ તે અગાઉ હજુ દિવાળી પર જ કેસો વધી ગયા હતા. એટલે નિશ્ચિંત થઈ જવાની આવશ્યકતા નહોતી. એ વાત સાચી કે માસ્કથી પોતાના જ ઉચ્છવાસમાં નીકળેલો કાર્બન ડાયૉક્સાઇડ અંદર જાય છે તેમ પણ કહેવાય છે જેના લીધે ઑક્સિજનની ઘટ ઊભી થઈ શકે છે. જોકે એલોપેથી આને સ્વીકારશે નહીં. પરંતુ જ્યારે સરકાર કહેતી હોય કે માસ્ક પહેરવું અનિવાર્ય છે ત્યારે મોદીથી માંડીને અમિત શાહ, અન્ય નેતાઓ, ગુજરાતમાં ભાજપ પ્રમુખ સી. આર. પાટીલ વગેરે પોતે માસ્ક વગર ફરે તે આકરી ટીકાને પાત્ર જ છે. સામાન્ય જનતાને માસ્ક ન પહેરવા બદલ દંડ થાય પણ નેતાને નહીં. વળી, ગુજરાતમાં તો જો રાજકારણી-પ્રધાન-ધારાસભ્ય માસ્ક ન પહેરે તો માત્ર રૂ. ૫૦૦ દંડ અને જનતાને રૂ. ૧,૦૦૦ દંડ. આ તો હળાહળ અન્યાય કહેવાય.

ગત જૂન ૨૦૨૦માં વડા પ્રધાન મોદીએ બલ્ગેરિયાના વડા પ્રધાનનું ઉદાહરણ આપ્યું હતું કે તેમણે માસ્ક ન પહેર્યું તો તેમને રૂ.૧૩,૦૦૦નો દંડ થયો. તો વડા પ્રધાને બંગાળની ચૂંટણી સભામાં માસ્ક ન પહેર્યું કે અન્ય જે જે પ્રસંગોએ માસ્ક ન પહેર્યું તે બદલ કેટલો દંડ ભર્યો? અત્યાર સુધી મોદીની છાપ એવી હતી કે તેઓ જે બોલે છે જેનો ઉપદેશ આપે છે તે પાળી બતાવે છે. જેમ કે સ્વચ્છતા બાબતે તેમનો દશેરાનો વિડિયો આવેલો જેમાં કચરો તેમણે ઝભ્ભાના ખિસ્સામાં નાખેલો. આવાં કારણોસર તેમની લોકપ્રિયતા જળવાઈ રહી હતી. પરંતુ કોરોનાની બીજી લહેર વખતે તેમણે જે ઉદાહરણ પૂરાં પાડ્યાં તેના કારણે તેમની છબિને ઝાંખપ જરૂર લાગી છે.

માનો કે, પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી પાછી ઠેલવાનો પ્રસ્તાવ રાજનીતિક સ્ટંટ તો સ્ટંટની રીતે પણ ન કરી શક્યા તો કમ સે કમ, વર્ચ્યુઅલ સભા કરવાનો પ્રસ્તાવ તો રાખી જ શક્યા હોત. પરંતુ બિહારમાં વિપક્ષો તૈયાર નહોતા થયા તે યાદ કરીને પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ, આસામ, કેરળ અને પુડુચેરીની ચૂંટણીમાં આવો કોઈ પ્રસ્તાવ ન કર્યો. આનો ફાયદો ઉઠાવી, જેમને મમતા બેનર્જી, રાહુલ ગાંધી, ઓવૈસી, કેજરીવાલ વગેરેની રેલીઓ ન દેખાઈ અને ખેડૂત આંદોલનની ભીડ ન દેખાઈ તેવા વિરોધીઓએ અને સેક્યુલર મિડિયાએ માત્ર પશ્ચિમ બંગાળમાં માત્ર મોદીની સફળ રેલીઓને ટાર્ગેટ કરી.

ન્યાયાલયોમાં ધડાધડ કોરોનાના કેસો ચાલતા રહ્યા. જ્યાં કૉંગ્રેસ કે વિપક્ષનું રાજ્ય હોય ત્યાં મોદી સરકારની ટીકા અથવા જનતાને જવાબદાર ગણવી, જ્યાં ભાજપનું શાસન હોય ત્યાં સ્થાનિક રાજ્ય સરકારની ટીકા કરવી, સુઓ મોટો નોંધ લેવી તેવું થતું રહ્યું. કૉંગ્રેસનું શાસન હોત તો કપિલ સિબલ જેવા કાયદા પ્રધાન ઓછામાં ઓછું ન્યાયાલયમાં વિનંતી તો કરે જ કે અત્યારે અમને અમારું કામ કરવા દો. અમે જવાબ આપતા રહીએ કે કોરોનાની બગડેલી સ્થિતિને સુધારવા પ્રયાસ કરીએ. મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ દીપક મિશ્ર વખતનો કૉંગ્રેસનો અનુભવ કહે છે કે તેઓ વિપક્ષમાં રહીને પણ ન્યાયતંત્રને ધમકાવી શકે છે. ભાજપ સરકારો ઓછામાં ઓછું ન્યાયતંત્રને વિનંતી પણ ન કરી શકે?

હૉસ્પિટલો આડેધડ ભાવ લઈ રહી હતી. તો જો કેન્દ્ર સરકારે જ ભાવ બાંધી આપ્યા હોત તો ન્યાયાલયોને ટીકા કરવાનો અવસર જ ન મળત. એક અહેવાલ અનુસાર, કોરોના અંગે ખાનગી ક્ષેત્ર, એનજીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ સાથે સંકલન માટે રચાયેલા છઠ્ઠા ‘સત્તાપ્રાપ્ત જૂથ’ (એમ્પાવર્ડ ગ્રૂપ)એ ગયા વર્ષે ૧ એપ્રિલે થયેલી તેની બીજી જ બેઠકમાં ઑક્સિજનની તંગી થઈ શકે છે તેવી ચેતવણી આપી હતી. આ બેઠકની અધ્યક્ષતા નીતિ આયોગના અધ્યક્ષ અમિતાભ કાંતે કરી હતી અને તેમાં વડા પ્રધાન કાર્યાલય, ગૃહ ખાતું, વિદેશ ખાતું વગેરેના કાર્યાલયના ડઝનેક અધિકારીઓ, ઉદ્યોગ જગતના પ્રતિનિધિઓ વગેરે મોટાં માથાંઓ હાજર હતાં. એવું નથી કે આ ચેતવણી બહેરા કાને ગઈ હતી. તે પછી સરકારી ધારાધોરણ મુજબ ડીપીઆઈઆઈટી (ઉદ્યોગ અને આંતરિક વેપારને પ્રોત્સાહન ખાતું)ના સચિવ ગુરુપ્રસાદ મોહપાત્રાની અધ્યક્ષતામાં મેડિકલ ઑક્સિજન મળી રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે નવ સભ્યોની એક સમિતિ રચાઈ હતી. સરકારે દેશભરમાં ૧૬૨ ઑક્સિજન મેન્યૂફૅક્ચરિંગ યૂનિટ સ્થાપવા માટે ટેન્ડર મગાવ્યાં હતાં પરંતુ આઠ મહિના પછી માત્ર ૩૩ જ સ્થાપી શકાયાં હતાં.

ગયા વખતે પહેલેથી બધાં પગલાં લેવામાં આવ્યાં હતાં. સ્ક્રીનિંગ, ટેસ્ટિંગ વગેરે કરવામાં આવી રહ્યું હતું. પરંતુ આ વખતે એવું કંઈ ન લાગ્યું કે સરકારે કંઈ તૈયારી કરી છે. (ત્રીજી લહેર વખતે રૂપાણી સરકારની તૈયારી દેખાઈ રહી છે.) બ્રિટનથી કોરોનાનો ખતરનાક પ્રકાર સુરતમાં જણાયો તો ત્યારે માર્ચમાં જ ચેતી જવાની આવશ્યકતા હતી. પરંતુ તેમ થયું નહીં.

ગુજરાતમાં ખાસ કરીને અમદાવાદ અને સુરતમાં સ્થિતિ કથળી ગઈ. અમદાવાદમાં ગયા વખતે વિજય નહેરા જેવા નિપુણ અધિકારી હતા જે ક્યાંક સરકારની ઉપરવટ જઈ નિર્ણય કરતા હતા. પરંતુ ઘર-વાસ થયો ત્યારે બસથી માંડીને જાહેર સ્થળોને વાઇરસનાશક સાથે સ્વચ્છ કરવાં વગેરે કામગીરી થઈ અને તેના ‘હૂ’એ વખાણ કર્યા ત્યારે મુખ્ય પ્રધાન કાર્યાલયે જશ પણ ખાટ્યો હતો. પરંતુ આ અધિકારીની બદલી થઈ ગઈ. મૂકેશકુમારને મૂકાયા. અમદાવાદમાં એવો નિર્ણય લેવાયો કે ૧૦૮માં આવે તો જ હૉસ્પિટલમાં દાખલ કરાશે. અને સામાન્ય સંજોગોમાં ૧૦૮ થોડી જ મિનિટોમાં આવી જાય તેના નરેન્દ્ર મોદી વડા પ્રધાન બનવા માટે મેદાનમાં આવ્યા ત્યારથી ખૂબ વખાણ થયા છે પણ આ વખતે સ્થિતિ અસાધારણ હતી ત્યારે એમ્બ્યુલન્સ ત્રણ-ત્રણ દિવસ પછી આવતી હોવાના પણ દાખલા છે.

મુખ્ય પ્રધાન વિજયભાઈ રૂપાણીએ પણ હિંમતપૂર્વક સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી પાછી ઠેલવા પ્રસ્તાવ કર્યો હોત તો વિપક્ષો અને સેક્યુલરો ઉઘાડા પડી જાત. બિહારની ચૂંટણી થઈ શકે તો ગુજરાતની કેમ નહીં તેવી દલીલો થાત. હારનો ડર હોવાથી કોરોનાના બહાને સ્થાનિક ચૂંટણીઓ મોકૂફ રખાવવાની ખોટી નિયત આવા સમાચારો પ્રસર્યા હોત. પરંતુ તેનાથી ઓછામાં ઓછું રૂપાણીની ઇમેજ જળવાઈ રહી હોત. રેમડેસિવિર ઇન્જેક્શન ઝાયડસ પરથી મળશે, નહીં મળે, મળશે અને તે પછી મ્યુકરમાઇકોસિસ વખતે પણ ઘડીકમાં નિર્ણય થાય કે એસવીપી પરથી મળશે તે પછી દર્દીઓના સગાઓને એલજી હૉસ્પિટલ દોડાવાય અને પછી સિવિલ ખાતેથી મળશે તેવી જે અવ્યવસ્થા રહી તેના કારણે દર્દીઓના પરિવારજનો માનસિક અને શારીરિક રીતે બહુ હેરાન થયા.

સુરેન્દ્રનગર વગેરે જેવાં નાનાં શહેરોથી લઈને અમદાવાદ જેવાં મહાનગરોમાં ટેસ્ટિંગની પૂરતી કિટ ઉપલબ્ધ ન હોવી, નાનાં શહેરોમાં ઓક્સિજન, વેન્ટિલેટરની વ્યવસ્થાના અભાવના પરિણામે મોટાં શહેરો તરફ ધસારો, અન્ય હૉસ્પિટલોને કોરોનાની સારવારની છૂટના નિર્ણયમાં વિલંબ, હૉસ્પિટલોમાં બેડ વગેરે ખૂટી પડવાના કારણે પોરબંદર જ્યાં કોરોનાની સ્થિતિ કાબૂમાં હતી ત્યાં દર્દીઓના ધસારાના કારણે ત્યાં પણ વકર્યો, સુરત જેવાં શહેરોથી સૌરાષ્ટ્ર તરફ લોકોનું પ્રયાણ ન અટકાવાતા સૌરાષ્ટ્રમાં કેસો વધ્યા, સરકાર અને સંગઠન વચ્ચે જશ ખાટવાની હૂંસાતૂંસી, કોરોનાની રસીનું આરોગ્ય સચિવ જયંતિ રવિનું કેન્દ્રની ઉપરવટ જઈ ઑન ધ સ્પોટ રજિસ્ટ્રેશન માટે ધરાર ના, રિલાયન્સના મૂકેશ અંબાણી મહારાષ્ટ્રમાં સરકારની કથિત મિલીભગતથી ચાલતા પોલીસના ત્રાસવાદથી બચવા ગુજરાતમાં આવે પરંતુ ઑક્સિજનની પહેલી મદદ મહારાષ્ટ્રને કરે અને ગુજરાતને મદદ માટે મુખ્ય પ્રધાન રૂપાણીએ વિનંતી કરવી પડે, મોટેરા સ્ટેડિયમમાં મેચ ન થાય તે માટે વિજય રૂપાણીની જાહેર વિનંતી નહીં, અધિકારીઓની મનમાની, વગેરે ચોક્કસ ટીકાપાત્ર છે જ.

મિડિયા-સૉશિયલ મિડિયાની ભૂમિકા પર પણ પ્રશ્નો ઉઠ્યા. જ્યારે આ બે મહિનામાં લોકોને હિંમત બંધાવાની હતી ત્યારે તેણે નેગેટિવિટી વધુ ફેલાવી.  રાજકોટમાં સૌરાષ્ટ્ર યુનિવર્સિટીના માનસશાસ્ત્ર (સાઇકૉલૉજી) વિભાગના યોગેશ જોગસન અને ધારા દોશીએ કરેલા સર્વેમાં બહાર આવ્યું છે કે કોરોના કરતાં તેના ડરથી સર્જાયેલી નકારાત્મક માનસિકતા લોકોમાં શારીરિક બીમારી સર્જે છે.  સરકાર મિડિયાને અપીલ કરી શકી હોત કે આ સમયગાળા દરમિયાન નકારાત્મકતા ન ફેલાવવામાં આવે. પરંતુ તેમ થયું નહીં. મેં પોતે પણ મારી રીતે કોરોના દર્દીઓ કે તેમના સગાવહાલાઓને પૂછ્યું છે અને તેમાં તો ઘણા એવા છે જેમણે પોતાના સગા-વહાલા ગુમાવ્યા છે, પરંતુ તેમનું કહેવું છે કે મિડિયા વધુ પડતી નેગેટિવિટી ફેલાવતું હતું.

કોરોનાની ત્રીજી લહેરને નાથવા અત્યારથી રૂપાણી સરકાર જાગી છે તે વાત સાચી છે, પરંતુ હવે વધુ સજાગ રહેવું પડશે. હૉસ્પિટલ, ઑક્સિજન વગેરે વ્યવસ્થાની રીતે પણ ખરું, અફવા ફેલાવનારા કે દોઢ ડાહ્યાં થનારા મેઇન સ્ટ્રીમ મિડિયા હોય (જેની ગુજરાત હાઇકૉર્ટે પણ ટીકા કરી છે) તેની સામે કડક હાથે પગલાં લેવાં પડશે અને સાથોસાથ કેન્દ્ર સરકાર તેમજ રાજ્ય સરકારે આયુર્વેદ, ભાવનગરના ડૉ. દીપક ગોલવલકરની અજમાવેલી મિથેલિન બ્લુ વગેરે (અને માત્ર કોરોના અંગે નહીં, અનેક રોગોમાં આવી વૈકલ્પિક સારવારને પ્રોત્સાહનની આવશ્યકતા છે)ને પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ. આ સમય દરમિયાન લીંબું, નાળિયેર વગેરે અતિશય મોંઘાં થઈ ગયાં હતાં. કોરોનાથી લોકોની રોજી ગઈ છે- નોકરી છિનવાઈ છે. નોકરીમાં પગાર કાપ થયો છે. ત્યારે પેટ્રૉલ-ડીઝલથી લઈને અનેક ચીજવસ્તુઓમાં ભાવ બાંધવા પડશે. જેમ ૨૦૦૮ની મંદી વખતે કૉંગ્રેસની કેન્દ્ર સરકારે કરકસરનાં પગલાં જાહેર કર્યાં હતાં (જોકે શશી થરૂરે તેનો વિરોધ કર્યો હતો) તેમ કેન્દ્ર-રાજ્ય સરકારોએ પણ કરકસરનાં પગલાં લઈ તે જનતાની સાથે છે તેવું દેખાડવું પડશે.

આ લેખ આપને ગમ્યો? આ વેબસાઇટ પર આવા લેખો વાંચવા મળતા રહે તે માટે સપૉર્ટ કરો.
અહીં ક્લિક કરો.

You may also like

1 comment

Piyush Mehta (Surat( 21/06/2021 - 12:02 AM

આપે મિથીલીન બ્લ્યુ નો અને ડો. દીપક ગોળવાલકર જી નો ઉલ્લેખ કર્યો તે ઘણું ગમ્યું. બીજા વેવ વખતે પહેલા વેવમાં જે આયુર્વેદિક સમસમનીવટી અને હોમિયોપેથીક આર્સેનિક આલબ ૩૦ નું સરકાર દ્વારા વિતરણ થયું હતું તેની સંપૂર્ણ ગેરહાજરી ખટકી. મિથીલીન બ્લ્યુ અને અલ્ટ્રવાયોલેટ નાં ઉપયોગ બાબતે સરકારો ટીવી ચેનલો અને વર્તમાન પત્રો નું મૌન અને કોઈ ચર્ચાપત્રી નાં ચર્યપત્રો ને સેન્સર કરી આ બાબતો નાં ઉલ્લેખ ને રુંધવાનું કાર્ય પણ મન માં ખટકે છે.

Reply

Leave a Comment