Home » MeToo: પુરુષે ફરજિયાત શ્રી રામના આદર્શોનું પાલન કરવું પડશે!

MeToo: પુરુષે ફરજિયાત શ્રી રામના આદર્શોનું પાલન કરવું પડશે!

by Jaywant Pandya

(વિચારવલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, દિ.૧૪/૧૦/૧૮)

તનુશ્રી દત્તાના અમેરિકાથી ભારતમાં આગમન સાથે #MeTooની મોસમ ફરી શરૂ થઈ ગઈ છે. તનુશ્રીએ દસ વર્ષ પહેલાંનો કેસ ઉખેળી નાના પાટેકર પર એક ગીતના ફિલ્માંકન દરમિયાન તેને ન પસંદ પડે તે રીતે સ્પર્શવાનો આક્ષેપ લગાવ્યો છે. નિર્દેશક વિકાસ બહલ સામે ‘બૉમ્બે વેલ્વેટ’ ફિલ્મની એક મહિલા સભ્યએ જાતીય સતામણીનો આક્ષેપ કર્યો. વિકાસ બહલની સામેના આક્ષેપો અનુરાગ કશ્યપને પણ દઝાડી ગયા કારણકે સભ્યએ કહ્યું કે તેમને પણ જાણ હતી. અનુરાગ કશ્યપ, વિકાસ બહલ અને બીજા બે જણા ‘ફેન્ટમ ફિલ્મ્સ’ નામની પ્રૉડક્શન કંપનીમાં ભાગીદાર હતા. આખી કંપની વિસર્જિત કરી દેવી પડી!

કંગના રનૌતે પણ વિકાસ બહલે તેની સાથે અભદ્ર ચેષ્ટા કરી હોવાનું કહ્યું.

હવે જરા ૧૯૯૩માં જઈએ. તે સમયની બહુ આધુનિક ‘તારા’ સિરિયલમાં નાયિકાને પુરુષ જેવા ટૂંકા વાળ સાથે અને સિગરેટ પીતી બતાવાઈ હતી. આજે પણ હિન્દી સિરિયલોમાં આવું બતાવવાનું કોઈ વિચારી શકતું નથી. તારા (નવનીત નિશાન) પરિણિત પુરષ (આલોકનાથ)ના પ્રેમમાં પડે છે અને આ પુરુષની તરુણ દીકરી (ગૃશા કપૂર) તેની નવી માતાને સ્વીકારી શકતી નથી. ગૃશા કપૂરને સિરિયલમાં બીયર પીતી દેખાડાઈ હતી. સિરિયલમાં નવનીત નિશાન અને દીપક શેઠ વચ્ચે ચુંબનનું દૃશ્ય પણ દેખાડાયું હતું જેનો તે સમયે બહુ જ વિરોધ થયો હતો. તારા કુંવારી માતા બને છે તેવી પણ વાર્તા તેમાં હતી.

સિરિયલની કથા માંડીને એટલા કહી કારણકે આવી સિરિયલની લેખિકા-નિર્દેશિકા વિનિતા (આમ તો તે તેઓ તેમના નામનો સ્પેલિંગ કરે છે તે પ્રમાણે વિન્તા) નંદાએ ૧૯ વર્ષ જૂનો કેસ ઉખેળી કહ્યું કે તે સમયે આલોકનાથે તેમના પર બળાત્કાર કર્યો હતો.

વિનિતાની લાંબી પૉસ્ટ વાંચવા જેવી છે. તેમણે લખ્યું તેનો સાર એ છે કે …તે (આલોકનાથ) સેટ પર દારૂ પીને ખરાબ વર્તન કરતો…તેથી અમે તેને ના પાડવાના હતા…ચેનલના સીઇઓએ અમને ‘તારા’માં મુખ્ય અભિનેત્રીને કાઢી નવી પેઢીને લાવવા કહ્યું. (આ ટ્રૅન્ડ પછી સ્ટાર પ્લસ અને એકતા કપૂરે બહુ વાપર્યો.) અમે તેમ કર્યું તો પણ એક દિવસ અમારો શૉ જ બંધ કરી દેવા કહ્યું કારણકે ટીઆરપી નહોતી આવતી. અમારા બીજા કાર્યક્રમો પણ બંધ કરી દેવાયા. હું સફળ મહિલા હતી. હું સિગરેટ- દારૂ પીતી. હું લિબરેટેડ (એટલે કે મુક્ત મનની) વ્યક્તિ હતી. એક દિવસ મને આ પુરુષ (આલોકનાથ)ના ઘરે પાર્ટી માટે આમંત્રણ મળ્યું. તેની પત્ની, જે મારી ગાઢ બહેનપણી હતી, તે ઘરમાં નહોતી. રાત જેમજેમ આગળ વધતી ગઈ તેમ મારા પીણાંમાં કંઈક ભેળવાયું. મને કંઈક વિચિત્ર લાગ્યું.

રાતના બે વાગે હું ત્યાંથી નીકળી ગઈ. મને કોઈ મારા ઘરે મૂકવા પણ ન આવ્યું. મેં ચાલવાનું શરૂ કર્યું. ત્યાં આ માણસ (આલોકનાથ) મારી પાછળપાછળ પોતાની કારમાં આવ્યો. મને ઘરે ઉતારી જવા કહ્યું. મેં તેના પર વિશ્વાસ કર્યો અને કારમાં બેસી ગઈ. તે પછી મને બહુ યાદ નથી. મને એટલું જરૂર યાદ છે કે મારા મોઢામાં દારૂ રેડાતો હતો અને મારા પર અંતહીન હિંસા થતી હતી. મારા પર માત્ર બળાત્કાર જ નહોતો થયો પરંતુ મારી સાથે ક્રૂર વ્યવહાર થયો હતો.

તે પછી બધા લોકોએ મને આ ભૂલી જવા કહ્યું. મારી કંપની બંધ થઈ ગઈ. પરંતુ મને એક ચેનલ માટે લેખન-નિર્દેશનનું કામ મળી ગયું. પણ તેણે (આલોકનાથે) એવું વાતાવરણ બનાવી દીધું જેનાથી મને ભય લાગવા લાગ્યો અને મેં મારા નિર્માતાને કહ્યું કે હું હવે નિર્દેશન નહીં કરું. મેં શૉ લખવાનું ચાલુ રાખ્યું. પછી હું નવી શ્રેણી લખી રહી હતી તે વખતે તેણે (આલોકનાથે) મને ફરી તેના ઘરે બોલાવી અને હું ત્યાં ગઈ. મેં મારા પર હિંસા થવા દીધી. (વિનિતા નંદા અંગ્રેજીમાં લખાયેલી પૉસ્ટમાં રૅપ શબ્દના બદલે વાયૉલેટ શબ્દ વાપરે છે.) મારે નોકરીની જરૂર હતી અને મારે તે છોડવી નહોતી કારણકે મારે નાણાંની જરૂર હતી. આ પછી જોકે મેં છોડી દીધું.

નાના અને આલોકનાથ-બંનેએ આક્ષેપો નકારી કાઢ્યા છે.

એઆઈબી નામનો વાહિયાત શૉ છે. વિદેશી ગ્રૂપ સ્ટાર જે કલ્ચરલ માર્ક્સિઝમ અંતર્ગત ભારતીય પરિવારો તૂટે તેવી સિરિયલો જ મોટા ભાગે પ્રસારિત કરે છે તેની ઍપ હૉટ સ્ટાર પર આ શૉ દર્શાવાય છે. એઆઈબીમાં કરણ જોહર, રણવીરસિંહ, અર્જુન કપૂરે તેમનાં સગાંની હાજરીમાં જે અભદ્ર જૉક અને ચેષ્ટાઓ કરેલી તેની તે સમયે બહુ ટીકા થઈ હતી. આ પછી તન્મય ભટ્ટે સચીન તેંડુલકર અને લતા મંગેશકરની વાહિયાત અને ગંદી મજાક ઉડાવી હતી.

આ એઆઈબીના ઉત્સવ ચક્રવર્તી સામે સૉશિયલ મિડિયા પર મહિલાઓને અભદ્ર તસવીરો મોકલવાનો આરોપ લાગ્યો છે. તો એક અજાણી સ્ત્રીએ આ ગ્રૂપના સહસ્થાપકો તન્મય ભટ્ટ અને ગુરસિમરન ખાંબા પર માનસિક સતામણીનો આક્ષેપ કર્યો છે. આક્ષેપો પછી એઆઈબીએ તેમને રજા પર મોકલી દીધા છે. (એટલે કે આક્ષેપો પુરવાર ન થાય તો તેમને પાછા લઈ લેવામાં આવશે.)

આ બધા MeToo આક્ષેપોમાં ફિલ્મ ઉદ્યોગ વહેંચાઈ ગયો છે. કંગના રનૌતે વિકાસ બહલ સામે આક્ષેપ કર્યા તો સોનમ કપૂરે કહ્યું કે (કંગનાના) આક્ષેપો માનવામાં નથી આવતા. તનુશ્રી દત્તાનું પ્રકરણ થયું ત્યારે તેની જગ્યાએ રાખી સાવંતને લેવામાં આવી હતી. રાખી સાવંત તો બોલવામાં બેફામ છે. તેણે આક્ષેપ કર્યો કે તે વખતે તનુશ્રી દત્તા ડ્રગ્સ લઈને વાનમાં બંધ રહેતી હતી અને કામ નહોતી કરતી એટલે કૉરિયોગ્રાફર ગણેશ આચાર્યએ મને બોલાવી અને મારે તેમના અને નાના પાટેકરના માન ખાતર ગીત કરવું પડ્યું.

આ બધામાં માત્ર વિન્તા નંદાએ બળાત્કારનો આક્ષેપ કર્યો છે, તેમના લખાણમાંથી પણ ઘણા પ્રશ્નો તો ઉઠે જ છે. બાકીના કેસોમાં બળાત્કારનો આક્ષેપ નથી. તનુશ્રી દત્તાના કેસમાં અઘટિત રીતે સ્પર્શ કરવાનો આક્ષેપ છે, કંગનાએ વિકાસ બહલ તેના વાળ સૂંઘતો હોવાનું, પોતાનું માથું તેના ગળામાં નાખી દેતો હોવાનો અને બાથમાં કડકાઈથી જકડી લેતો હોવાનો આક્ષેપ કર્યો છે. વિકાસ પર ક્રૂ મેમ્બર મહિલાએ કરેલા આક્ષેપમાં વિકાસે ખૂબ જ અભદ્ર ચેષ્ટા કરી હોવાની વાત છે. એઆઈબીના કેસમાં પણ અભદ્ર ચેષ્ટાઓની વાત છે. બંનેમાં બીજી એક વાત એ પણ સરખી છે કે અનુરાગ કશ્યપને વિકાસ બહલના ગંદા પ્રકરણની ખબર હતી. તે જ રીતે તન્મય ભટને પણ ઉત્સવની ગંદી ટેવોની ખબર હતી.

ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં માત્ર પડદા પર જ નહીં, પરંતુ શૂટિંગના પ્રમૉશનમાં, એવૉર્ડ કાર્યક્રમોમાં ભેટવું, ચુંબન કરવું એ તો જાણે સામાન્ય વાત છે. આ બધા કાર્યક્રમોમાં સ્ત્રી કલાકારો દ્વારા અંગ પ્રદર્શન થાય તેવાં કપડાં પહેરવાં તે પણ સામાન્ય વાત હતી. પરંતુ છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી વાત બહુ આગળ વધી ગઈ હતી. પુરુષ અને સ્ત્રી કલાકારો અંગ્રેજી પત્રકારોને ઇન્ટરવ્યૂ આપવામાં પણ બહુ બિન્દાસ બન્યા હતા.

સ્ત્રી કલાકારો દ્વારા પુરુષોની ચેષ્ટાને બહુ હળવાશથી લેવામાં આવતી હતી. બાકી, ‘શાહજહાં’, ‘દિલ્લગી’, ‘દિલ દિયા દર્દ લિયા’, ‘દુલારી’ જેવી ફિલ્મોના નિર્માતા-નિર્દેશક એ.આર. કારદાર દ્વારા ઑડિશન માટે સાડીમાં આવેલી યુવતીઓ પાસે કપડાં ઉતારાયાંની તસવીરો પ્રચલિત છે, એટલે ફિલ્મમાં કામ માટે પુરુષો દ્વારા સ્ત્રીનું શોષણ બહુ વખતથી ચાલ્યું આવે છે. વર્ષો પહેલાં પરવીન બાબીને પૂછાયું હતું કે શું તે અક્ષત યોનિ એટલે કે વર્જિન છે? ત્યારે તેણે જવાબ આપેલો, “ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં કોઈ અક્ષત યોનિ નથી. જો તમે માનતા હો તો પણ તમને પુરુષો સ્ત્રીઓની ભૂમિકા કરતા જોવા મળશે.” પીઢ અભિનેત્રી નાદિરાજીએ તો કહેલું કે આ ઉદ્યોગ શબ્દ તો ફિલ્મવાળાઓને એક ગરીમા બક્ષે છે જેના માટે તે લાયક નથી. આ તો એક મોટું કૌભાંડ જ છે. ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં ‘ગે’ નિર્માતા-નિર્દેશકોના કારણે, હવે સ્ત્રીઓ જ નહીં, પુરુષ કલાકારો પણ કાસ્ટિંગ કાઉચના ભોગ બનતા હોવાનું બહાર આવ્યું છે.

વિદેશ ખાતાના રાજ્ય પ્રધાન એમ. જે. અકબર (જે પહેલાં તંત્રી-પત્રકાર હતા) સામે ત્રણ મહિલા પત્રકારોએ પણ જૂના કેસ ઉખાળી જાતીય સતામણીની ફરિયાદ કરી છે. આ અગાઉ ‘તહલકા’ના પૂર્વ સંપાદક તરુણ તેજપાલ સામે એક મહિલા પત્રકારે ગોવામાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન લિફ્ટમાં ગંદી ચેષ્ટા કરી હોવાનો આરોપ લગાવતાં તરુણ જેલમાં છે.

૧૮મી-૧૯મી તારીખે દશેરા છે. પુરુષોએ હવે ચારિત્ર્યમાં શ્રી રામ જેવા ફરજિયાત બનવું જ પડશે. અત્યાર સુધી ભારતમાં કેટલાક પુરુષો સીતા જેવી પત્નીની આશા રાખતા હતા અને બહાર છિનાળાં કરતા હતા. પરંતુ હવે તેવું નહીં ચાલે. હવે કાયદા અને સામાજિક-મિડિયા-કૉર્ટનું વલણ બહુ બદલાઈ ગયાં છે. સ્ત્રી આક્ષેપ કરે તેના પરથી વાત સાચી માની લેવામાં આવે છે. ‘રામાયણ’ કાળમાં ધોબીના ખોટા આક્ષેપ પર સીતાનો ત્યાગ થયો હતો, હવે પુરુષે અગ્નિપરીક્ષા દેવાનો સમય આવ્યો છે! (અહીં કહેવાનો અર્થ એ નથી કે ઉપરોક્ત સ્ત્રીઓના ખોટા આક્ષેપો છે અને આરોપી પુરુષો પવિત્ર છે.) સર્વોચ્ચે ૪૯૭ કલમ રદ્દ કરી વ્યભિચારને માન્યતા આપી કે ન આપી તેના વિવાદમાં ન પડીએ પરંતુ જે રીતે બળાત્કાર અને MeToo અંતર્ગત જાતીય સતામણીના આક્ષેપો થવા લાગ્યા છે તે જોતાં, લાગે છે કે હવે પુરુષોએ સ્ત્રીઓથી દસ ફૂટનું અંતર રાખવું પડશે. ગળે મળવું, ભેટવું, ચુંબનની આપલે કરવી, વાળમાં હાથ પસારવા, હાથ પર હાથ મૂકવોથી માંડીને જૉકની કે સંદેશાઓની આપલે સુધી…કોઈ પણ વર્તન જે સ્ત્રીને ન ગમે તે જાતીય સતામણીમાં ખપી શકે છે.

ભાવનગરમાં સનાતન ધર્મ હાઇ સ્કૂલ માત્ર કિશોરો માટે જ છે અને માજીરાજ-મુક્તાલક્ષ્મી મહિલા વિદ્યાલય જેવી શાળા માત્ર કન્યાઓ માટે છે. એસએનડીટી માત્ર મહિલાઓની કૉલેજ છે. પરંતુ હવે જમાનો બહુ બદલાઈ ગયો છે. સહશિક્ષણથી હવે વાત સહનોકરી સુધી પહોંચી ગઈ છે. પુરુષ-સ્ત્રી માત્ર દોસ્ત હોઈ શકે છે તેવું પણ ઘણા કહે છે. પુરુષોમાં ઘણા ભ્રમરવૃત્તિના હોય છે તેથી સીતા જેવી મર્યાદાશીલ સ્ત્રી તરફ પણ વાસનાની દૃષ્ટિથી જોતા હોય તો પછી ફેમિનિઝમના વાવાઝોડામાં સ્ત્રીઓનાં કપડાં, તેમની બેસવા-ઉઠવાની મર્યાદા, વાતચીત, વગેરેમાં ઘણું પરિવર્તન આવ્યું છે. સ્ત્રી પણ હવે નૉનવેજ જૉક આપલે કરતી થઈ છે. દારૂ-સિગરેટની મોટાં મહાનગરોમાં નવાઈ નથી રહી. આવા સમયે નિકટતા આવે, મિત્રતા બને, ક્યારેક પુરુષ આવેગમાં તણાઈ જાય, ક્યારેક સ્ત્રી પુરુષને પોતાની તરફ આકર્ષે, તેવા સમયે હવે પુરુષે બહુ સાવધાન રહેવું પડશે, કારણકે પુરુષનું વર્તન કે સ્ત્રીનો એક સાચો-ખોટો આક્ષેપ પુરુષની કારકિર્દી બરબાદ કરી શકે છે. જિંદગી ધૂળધાણી કરી શકે છે. કેટલીક સ્ત્રીઓ શૂર્પણખાની જેમ સિડ્યૂસ કરનારી હોય તો પણ તેને સિફતપૂર્વક રવાના કરવી જરૂરી છે (નાકકાન તો શબ્દથી પણ ન કપાય, નહીં તો ખોટો આક્ષેપ પણ થઈ શકે). એટલું જ નહીં, પરંતુ અનુરાગ કશ્યપ, તન્મય ભટ્ટની જેમ જે પુરુષો પોતાના દોસ્ત કે પોતાની કંપનીના પુરુષો ખોટું કરતા હોય તે જાણતા હોય તેમને પણ તેમણે અટકાવવા પડશે, નહીં તો જાણ હોવાની કારકિર્દી પર ખરાબ અસર પડી શકે છે.

આ લેખ આપને ગમ્યો? આ વેબસાઇટ પર આવા લેખો વાંચવા મળતા રહે તે માટે સપૉર્ટ કરો.
અહીં ક્લિક કરો.

You may also like

2 comments

nishita76 14/10/2018 - 3:50 PM

Metoo વિશે ઘણા દિવસ થી ઘણું વાંચવા માં આવતું હતું. અને છેલ્લા અમુક દિવસ થી તો એના ઉપર ના જોક્સ વાંચીને એવું લાગવા માંડ્યું હતું કે વાત સાચી છે -અસફળ સ્ત્રીઓ જ ફરિયાદ કરે છે.
પરંતુ તમારો આર્ટિકલ વાંચી ને ગેરસમજ દૂર થઈ.
કદાચ કેરિયર બનાવવા સમાધાન કર્યું હોય તો ય કોઈ ની મજબૂરી નો ફાયદો ઉઠાવવો એ ખોટું જ છે.

Reply
Jaywant Pandya 15/10/2018 - 12:01 PM

આભાર નિશિતાબેન.

Reply

Leave a Comment