Home » દિલ્લી ચૂંટણી: રાષ્ટ્રવાદ હાર્યો, વિકાસ જીત્યો!

દિલ્લી ચૂંટણી: રાષ્ટ્રવાદ હાર્યો, વિકાસ જીત્યો!

by Jaywant Pandya

સબ હેડિંગ: દિલ્લીની ચૂંટણીનાં પરિણામ બાદ એ વાત નક્કી કે અરવિંદ કેજરીવાલ ૧૦ વર્ષ અને ૪૯ દિવસ મુખ્ય પ્રધાન રહેશે. નરેન્દ્ર મોદીએ રેલીઓ કરી, કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે રેલીઓ ગજવી, ઘરેઘરે ફરીને પ્રચાર કર્યો, નવા અધ્યક્ષ જે. પી. નડ્ડાએ મહેનત કરી, બસ્સો ઉપરાંત સાંસદો ગયા તો પણ કેમ ભાજપ સરકાર બનાવી ન શક્યો?

(વિચારવલોણું કૉલમ, સંજોગ ન્યૂઝ, દિ. ૧૫/૦૨/૨૦૨૦)

દિલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણીનાં પરિણામોમાં આઆપનો ભવ્ય વિજય, ભાજપનો પરાજય કેમ થયો? તેના કેટલાક મુદ્દા:

(૧) મેં ૨૦૧૫ની ચૂંટણી પછી કરેલા વિશ્લેષણમાં પણ આ વાત લખી હતી. કૉંગ્રેસ અને ડાબેરીઓની પાટી એટલી બધી ખરડાયેલી છે કે ભાજપને તેની સામે મજા પડી જાય છે. પરંતુ સામે પ્રાદેશિક પક્ષ હોય ત્યારે ભાજપને જોઈએ તેવી સફળતા મળતી નથી. ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલનમાંથી જન્મેલા અરવિંદ કેજરીવાલે પણ સ્ટેજ પર જઈને ઘાસચારા કૌભાંડમાં ભ્રષ્ટાચાર માટે દોષિત ઠરેલા લાલુ પ્રસાદ યાદવ સાથે હાથ ઊંચા કરી સાથે હોવાનો સંદેશ આપ્યો હતો! એટલે સ્થાનિક પક્ષ જ્યાં બળુકો હોય ત્યાં ભાજપે સ્થાનિક મુદ્દાઓને જ પ્રાધાન્ય આપવું પડશે.

(૨) નરેન્દ્ર મોદી સરકારે પાકિસ્તાનથી શરણાર્થી તરીકે આવેલા ૪૦ લાખ પરિવારોની ગેરકાયદે કૉલોનીને નિયમિત કરતો ખરડો પસાર કરાવ્યો. ત્રાસવાદ વિરુદ્ધ યુએપીએ કાયદો પસાર કરાવ્યો. વડા પ્રધાન તરીકે કાલે મોદી ન રહે તો તેમને પણ હવે એસપીજી સુરક્ષા નહીં મળી શકે તેવો ખરડો પસાર કરાવ્યો. કલમ ૩૭૦ રદ્દ કરી. રામમંદિર મુદ્દે સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયમાં સકારાત્મક ઐતિહાસિક ચુકાદો આવ્યો. મુસ્લિમ મહિલાઓને અન્યાયકર્તા ત્રિતલાક વિરોધી ખરડો કાયદો બન્યો. આ બધા મુદ્દા કોણ જાણે કેમ, ભાજપની રેલીઓમાં જોઈએ તેવા ચગ્યા નહીં. માત્ર સીએએ અને શાહીનબાગ જ છવાયેલા રહ્યા. જે રીતે ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી, ૨૦૧૪ અને ૨૦૧૯ની લોકસભા ચૂંટણી રાષ્ટ્રવાદ વત્તા વિકાસની ફૉર્મ્યુલા પર લડીને ભાજપ જીત્યો પરંતુ દિલ્લીમાં સીએએ અને શાહીનબાગ જ હાવી રહ્યા.

(૩) કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન તરીકે અમિત શાહ દેશ માટે અનેક મજબૂત નિર્ણયો લેનારા નીકળ્યા છે, પરંતુ તેની ખોટ ભાજપને સંગઠનાત્મક રીતે પડી. હરિયાણા, અને ઝારખંડમાં નબળાં પરિણામો (મહારાષ્ટ્રમાં તો ભાજપ-શિવસેનાની યુતિને બહુમતી મળી જ હતી) આવ્યાં તેની પાછળ સંસદમાં જે વિવિધ ખરડાઓ લાવીને અમિત શાહે છગ્ગા મારતી બેટિંગ કરી તેની વ્યસ્તતા જવાબદાર છે. નડ્ડાને થોડા વહેલા રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ બનાવવાની જરૂર હતી. હવે જાગ્યા ત્યારથી સવાર.

(૪) ૧૯૯૮માં મોંઘવારીના મુદ્દે (પોખરણમાં ડુંગળી વ્યાપક રીતે વપરાઈ હોવાથી ડુંગળી અતિ મોંઘી હતી) ચૂંટણી હાર્યા પછી મુખ્ય પ્રધાન સુષમા સ્વરાજે કહેલું, “ઘર કો આગ લગ ગઈ ઘર કે ચિરાગ સે.” એ જૂથબંધી અને નબળા સંગઠનમાંથી હજુ પણ દિલ્લી ભાજપ બહાર નથી આવી શક્યો. માત્ર સૉશિયલ મિડિયાવાળા ગૌતમ ગંભીર કે પરેશ રાવલ જેવા રાજકારણીના બદલે મેદાન પર પણ કામ કરી શકે તેવા લોકપ્રતિનિધિની જરૂર પડે.

(૫) નરેન્દ્ર મોદી ૨૦૦૨થી જે ખાસ કારણથી ચૂંટણી જીતતા આવે છે તે કારણ જ્યારે અરવિંદ કેજરીવાલ કે નીતીશકુમાર સામે હોય ત્યારે ભાજપ ભૂલી જાય છે! એ કારણ છે વ્યક્તિગત પ્રહારનું. ભાજપે અરવિંદ કેજરીવાલ પર અંગત પ્રહારો કરવામાં કોઈ કમી ન રાખી. ત્રાસવાદી પણ કહી દીધા અને પરિણામ આવ્યાના એક દિવસ પછી ચૂંટાયેલા ધારાસભ્ય ઓ. પી. શર્માએ કેજરીવાલને ફરીથી ત્રાસવાદી કહ્યા. આ બધું કેજરીવાલને સહાનુભૂતિ અપાવી ગયું.

(૬) ૨૦૧૯ લોકસભા ચૂંટણી પછી અરવિંદ કેજરીવાલે સ્ટ્રેટેજી બદલી નાખી. નરેન્દ્ર મોદી પર પ્રહાર કરવાનું બંધ કરી દીધું. કલમ ૩૭૦ કે રામમંદિર પર ચુકાદા વગેરે મુદ્દે કેન્દ્ર સરકારનું સમર્થન કર્યું. એક તરફ, ૨૦૧૯માં દિલ્લી વક્ફ બૉર્ડના અધ્યક્ષ અને આઆપના ધારાસભ્ય અમાનતુલ્લાહ ખાને ઈમામો અને તેમના સહાયકોનો પગાર અનેક ગણો વધારી નાખ્યો. તેમાં અમાનતુલ્લાહ ખાન કહે છે કે એક ઇમામ અનેક મુસ્લિમોના મત અપાવી શકે છે અને આઆપ માટે મત માગ્યા પણ ખરા. બીજી તરફ, ચૂંટણી નજીક આવી તેમ અરવિંદ કેજરીવાલે શાહીનબાગ મુદ્દે સીએએના વિરોધીઓને ટેકો આપવાનું ટાળી, પ્રદર્શનકારીઓને ઉઠાડવાનું કામ કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાનનું છે તેમ સિફતપૂર્વક કહી દીધું. જોકે સીએએ વિરોધમાં જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયાની હિંસા પૂર્વે અમાનતુલ્લાહ ખાનના ભડકાઉ ભાષણ પછી જ હિંસા ભડકી તે પણ હકીકત છે. વળી, મતદાનના થોડા દિવસ પહેલાં હનુમાન ચાલીસા ગાયા. તેની સામે ભાજપવાળા ટ્રેપમાં આવી ગયા (સામાન્ય રીતે મોદી વિરોધીઓ આ પ્રકારની મોદીની ટ્રેપમાં આવી જતા હોય છે- કેદારનાથમાં મોદીજીનું ધ્યાન યાદ કરો.). હનુમાન મંદિરને અશુદ્ધ કર્યું વગેરે આક્ષેપો મનોજ તિવારીએ કર્યા. જોકે લોકોની યાદશક્તિ ટૂંકી હોય છે. એક વર્ષ પહેલાં કેજરીવાલે ટ્વીટ કરેલું કે “કોઈએ મને આ ચિત્ર મોકલ્યું છે.” સ્વસ્તિકના આકારવાળી વ્યક્તિ પર એક વ્યક્તિ હાથમાં ઝાડુ મારવા માટે ઉગામે તેવું આ ચિત્ર હતું જેની સામે હિન્દુઓની લાગણી પણ દુભાયેલી પરંતુ હનુમાનજીના પ્રતાપે કેજરીવાલે હનુમાનચાલીસા ગાયા એમાં હિન્દુઓ ભૂલી ગયા.

(૭) અરવિંદ કેજરીવાલ પોતે યુવાન હોઈ અને તેમનો પક્ષ પણ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલનમાંથી જન્મ્યો હોવાથી તેમાં યુવાનોની ભરમાર છે. પચાસથી ઉપરના કોઈ નેતા ભાગ્યે જ તેમાં છે. વળી, તેણે તેની છાપ પણ સેક્યુલર તેમજ મૉડર્ન રાખી છે. આની સામે ભાજપ સંસ્કાર અને પરંપરાની વાત કરે છે. અત્યારે દેશમાં અપાતા મૂલ્ય વગરના શિક્ષણ, ટીવી ધારાવાહિકો, વેબ સિરિઝ, વગેરે અનેક માધ્યમો મારફતે યુવાનોને માતાપિતાથી દૂર અને બંડખોર બનાવાઈ રહ્યા છે જે ચર્ચાનો આખો અલગ વિષય થઈ ગયો. પરંતુ આના કારણે ઓછામાં ઓછું, દિલ્લીમાં તો યુવાનો આઆપ તરફ જ ઢળેલા જણાયા. આ જ રીતે રાહતવાળી કે મફત યોજનાઓના કારણે હિન્દુ મહિલાઓ પણ શાહીનબાગ, શર્જિલ ઈમામ વગેરે બધું કોરાણે મૂકીને આઆપને મત આપ્યો હોય તેમ લાગે છે. વ્યક્તિગત રીતે ગુજરાત વિધાસનભા અને લોકસભાની ચૂંટણીમાં નરેન્દ્ર મોદી યુવાનો અને મહિલાઓને આકર્ષતા આવ્યા છે. પરંતુ દિલ્લીની ચૂંટણીમાં ભાજપ પાસે એવો એકેય ચહેરો નહોતો જે યુવાનો અને મહિલાઓના મત આકર્ષી શકે.

(૮) શત્રુના મેદાનમાં જઈને હુમલો કરવો. આ રણનીતિ મોદીની માનતી છે. તેમણે દલિત-આદિવાસી મત બૅન્ક કૉંગ્રેસ પાસેથી આંચકી છે. કેજરીવાલે આ જ રણનીતિ અપનાવી. શાળાઓમાં અભ્યાસમાં દેશભક્તિના પાઠની વાત કરી. હનુમાનચાલીસા ગાઈ હિન્દુઓને રિઝવ્યા. ઇવન, જીત્યા પછી પણ હનુમાનજીના મંદિરે દર્શન કરવા ગયા. કૉંગ્રેસ સાથે છૂપું ગઠબંધન ભલે હોય (રાહુલ-પ્રિયંકાએ છેલ્લા દિવસોમાં જ પ્રચાર કર્યો, મતદાન પહેલાં કૉંગ્રેસી નેતાઓએ હાર સ્વીકારી લીધી વગેરે અનેક બાબતો છે જે બતાવે છે કે ભાજપને હરાવવા કૉંગ્રેસે આઆપ માટે મેદાન ખુલ્લું મૂકી દીધું હતું. અને ગયા રવિવારે ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આંદોલન અને સ્વતંત્રતા માટેના આંદોલનની સરખામણીવાળા લેખમાં લખેલું કે આઆપનું સર્જન કૉંગ્રેસના ઈશારે જ છે. શહેરોમાં ભાજપના વર્ચસ્વને તોડવા માટે ખાસ તો તે બનાવાયો છે.) આના કારણે અને પોતાના પર થઈ રહેલા આક્ષેપોના જવાબમાં અરવિંદ કેજરીવાલ મોદી સ્ટાઇલમાં કહેતા રહ્યા કે હું એકલો છું, ભાજપ અને કૉંગ્રેસ મારી વિરુદ્ધ છે. બંને ભ્રષ્ટ છે. હું વિકાસની, આરોગ્ય-શિક્ષણ-વીજળી અને પાણીની વાત કરું છું જ્યારે ભાજપ હિન્દુ-મુસ્લિમની વાત કરે છે.

(૯) સંઘ પરિવાર. જ્યારે ભાજપ સત્તાની બહાર હોય છે ત્યારે તેને સત્તામાં બેસાડવા સંઘ પરિવાર જીવ રેડી દે છે. ૧૯૯૮, ૨૦૧૪ની લોકસભાની ચૂંટણી અને ૨૦૧૭ની ઉત્તર પ્રદેશની ચૂંટણી- તેના દાખલા છે. પરંતુ જ્યારે સત્તામાં આવે એટલે ભાજપના નેતાઓ સત્તાના મદમાં સંઘ પરિવારની ઉપેક્ષા શરૂ કરી દે છે અને સામે પક્ષે સંઘ પરિવારના નેતાઓ પણ ભાજપનો જાહેરમાં વિરોધ કરવા મંડી પડે છે. અટલ સરકાર વખતે તો આવું મોટા પાયે થતું જ હતું જે પણ એક કારણ હતું કે ૨૦૦૪માં ભાજપ ફરી વિજયી ન થયો. દસ વર્ષમાં દેશભરમાં બૉમ્બ વિસ્ફોટો, મુંબઈ પર ત્રણ દિવસ પાકિસ્તાનના ત્રાસવાદીઓનો હુમલો, હિન્દુ આતંકવાદના નામે હિન્દુઓને ફસાવવા…આ બધું અને કૌભાંડો તો ખરા જ. એટલે વળી ૨૦૧૪માં સંઘ મોદીના નેતૃત્વમાં ભાજપને જિતાડવા આકાશ-પાતાળ એક કરી નાખ્યા. મોદી સરકાર અને સંઘ પરિવાર વચ્ચે નક્કી થયું હોય તેમ આ વખતે અટલ સરકાર જેવું જાહેરમાં ઝાટકણીનું કામ એટલું બધું થતું નથી. પરંતુ સામે પક્ષે સંઘ પરિવાર ખુલીને ભાજપ પડખે ઊભો હોય તેવું પણ ચિત્ર આવતું નથી.

સંઘ પરિવાર ભલે ગમે તેટલો ભાજપને પોતાનાથી વેગળો બતાવવા પ્રયાસ કરે પરંતુ એ હકીકત છે કે વિરોધીઓ, કોઈ પણ ઘટના માટે ભાજપ સાથે સંઘને પણ ઢસડે છે. તેઓ માને છે કે બધા નિર્ણયો નાગપુરથી જ લેવાય છે. એટલે સંઘ ગમે તેટલો ઈચ્છે તો પણ ભાજપથી પોતાને અલગ રાખી શકવાનો નથી. તો પછી સંઘના નેતાઓ તરફથી એવાં નિવેદનો કેમ આવે છે જે ભાજપને રાજકીય રીતે નુકસાન કરે? બિહારની ચૂંટણી પહેલાં મોહન ભાગવતે અનામતની સમીક્ષા કરવાનું નિવેદન કરેલું જેના કારણે ભાજપને ફટકો પડ્યો. ૨૦૧૯ની લોકસભાની ચૂંટણી પહેલાં દિલ્લીમાં ત્રણ દિવસના પ્રશ્નોત્તરીમાં ભાગવતજીએ સ્વતંત્રતા આંદોલનમાં કૉંગ્રેસના મોટા પ્રદાનને સ્વીકાર્યું અને કહ્યું કે અમે કૉંગ્રેસ મુક્ત ભારત નથી ઈચ્છતા. હવે આ બાબતે બહુ સમય પહેલાં નરેન્દ્ર મોદી સ્પષ્ટતા કરી ચૂક્યા હતા કે કૉંગ્રેસ મુક્ત ભારતનો તેમનો અર્થ એ છે કે ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત ભારત, લઘુમતીના ખોટા તુષ્ટીકરણ મુક્ત ભારત વગેરે. ભાગવતજી કૉંગ્રેસના ગમે તેટલા વખાણ કરે પરંતુ જ્યાં સુધી સોનિયા-રાહુલ-પ્રિયંકાના હાથમાં કૉંગ્રેસ છે ત્યાં સુધી કૉંગ્રેસ સંઘ પ્રત્યે કુણૂ વલણ રાખે તેવી શક્યતા નહીંવત્ છે. ૧૦ ફેબ્રુઆરીએ સંઘના સર કાર્યવાહ ભૈયાજી જોશીએ નિવેદન આપ્યું કે ભાજપનો વિરોધ એટલે હિન્દુઓનો વિરોધ તેવું નથી. તેમણે ડાબેરીઓ પણ પૂજામાં આગળ હોય તેવું કહ્યું પરંતુ ડાબેરીઓ મહિષાસુરને હીરો અને મા દુર્ગા માટે કેવા અભદ્ર શબ્દો વાપરે છે અને આજે પશ્ચિમ બંગાળમાં દુર્ગા પૂજા પણ મુસ્લિમ તુષ્ટિકરણના લીધે કરવી મુશ્કેલ બની છે તે તેઓ ભૂલી ગયા હોય તેમ લાગ્યું. સંઘ એ સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક સંગઠન છે અને તેનો હેતુ માત્ર સત્તા નથી તે વાત સાચી પરંતુ સંઘના નેતાઓનાં નિવેદનો સીધા સ્વયંસેવકો સુધી નથી પહોંચતા, મિડિયા દ્વારા ટ્વિસ્ટ થઈને પહોંચે છે. (જેમ અડવાણીનું ઝીણા બાબતે થયું) તેથી સ્વયંસેવકો પણ ભાજપ પ્રત્યે ઉદાસીન બની જાય છે. વળી, વર્ષોથી વિપક્ષમાં રહ્યા હોઈ, તેમજ સ્વયંસેવી સંગઠન હોવાથી સંઘ પરિવારના કેટલાક લોકોમાં સરકારનો વિરોધ એ એક માનસિકતા બની ગઈ હોય છે.

સંઘ પરિવારે સત્તા અને સામાજિક કાર્ય આ બધા વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડશે. ભાજપ સાથે સંકલનનો મોટો અભાવ જોવા મળે છે. એક જ ઉદાહરણ પર્યાપ્ત રહેશે. સંઘ વિશ્વનું સૌથી મોટું સ્વયંસેવી સંગઠન હોય, ભાજપ વિશ્વનો સૌથી મોટો પક્ષ હોય, સંઘ પરિવાર આટલું મોટું સંગઠન હોય, તો પણ સીએએના વિરોધીઓ કેમ છવાયેલા રહ્યા? આમાં કોઈ રાજકીય મુદ્દો નહોતો. આ તો દેશહિતનો મુદ્દો હતો. તેમાં સંઘપરિવારની નિષ્ક્રિયતા ઊડીને આંખે કેમ વળગતી હતી? જે દિવસે શાહીનબાગમાં કડકડતી ઠંડીમાં લોકો પ્રદર્શન પર બેઠા તેની સામે સીએએના સમર્થકો કેમ આ રીતે ન બેઠા?

(૧૦) ભાજપ સહિત સંઘ પરિવાર વિરોધી માનસિકતાવાળા લોકો પાછળ ભાગે છે જેમાં સફળતા ઓછી મળે છે અને વિરોધી માનસિકતાવાળા લોકો સંઘ પરિવારનો લાભ લઈ સ્વાર્થ સાધી લેતા વધુ દેખાય છે. એકતા કપૂર અને કરણ જોહર જેવા લોકોને પદ્મશ્રી મળે ત્યારે ટ્વિટર પર સૌથી વધુ દુઃખી હિન્દુવાદીઓ થયા. દેશમાં અસહિષ્ણુતાનો રાગ આલાપનાર આમીર ખાનને સ્નેપ ડીલની જાહેરાતમાંથી હિન્દુઓએ કઢાવ્યો પણ મોહન ભાગવતના હસ્તે તેને લતા મંગેશકર એવૉર્ડ મળે ત્યારે સ્વયંસેવકને ધક્કો લાગતો હોય છે.

કહેવાનો અર્થ એ નથી કે આ દેશમાં ભાજપ જ સારો અને સાચો પક્ષ છે પરંતુ વર્તમાનમાં મોદી-શાહ જે રીતે અનેક મજબૂત નિર્ણયો દેશહિતમાં લે છે ત્યારે જો તેમની પડખે ઊભા રહેવામાં નહીં આવે તો આવા નિર્ણયો લેનારા કોઈ નેતા ભવિષ્યમાં નહીં આવે.

આ લેખ આપને ગમ્યો? આ વેબસાઇટ પર આવા લેખો વાંચવા મળતા રહે તે માટે સપૉર્ટ કરો.
અહીં ક્લિક કરો.

You may also like

Leave a Comment