Home » સૈનિકો માટે જનાર્દનભાઈનું દાન મહા દાન કેમ ગણાય?

સૈનિકો માટે જનાર્દનભાઈનું દાન મહા દાન કેમ ગણાય?

by Jaywant Pandya

(આ લેખ મુંબઈ સમાચારની તા. ૧૦-૦૫-૨૦૧૭ની ઇન્ટરવલ પૂર્તિની કવરસ્ટોરી તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો)

તમારી પાસે રૂ. એક કરોડની મૂડી હોય તો તમે શું કરો? આ પ્રશ્ન કરોડો રૂપિયાનો છે અને ‘કૌન બનેગા કરોડપતિ’ની આગામી સિઝનમાં પૂછાઈ શકે!

વ્યક્તિના લિંગ, શોખ અને ઉંમર પ્રમાણે દરેકનો જવાબ અલગ-અલગ આવવાનો. પુરુષ હોય તો તેના શોખ પ્રમાણે વાત કરશે. કોઈ કહેશે કે હું સારો એવો ફ્લેટ ખરીદું. (કારણ હવે તો ફ્લેટની કિંમત પણ કરોડોમાં હોય છે) કોઈ કહેશે કે હું બીએમડબ્લ્યુ જેવી ગાડી લઉં. કોઈ કહેશે કે હું વિદેશ પ્રવાસ કરું. કોઈ રંગીલો વળી થાઇલેન્ડના બેંગ્કોકનું નામ પણ આપે! કોઈ ભારતમાં જ મોજમજા કરવાનું વિચારે. કોઈ સેવાભાવી હોય તો નાનું મોટું દાન કરી દેવાનું પણ વિચારે. કોઈ મૂકેશભાઈ જેવા હોય તો આ કરોડને અબજ કેમ બનાવવા તેનો વિચાર કરે. કોઈ પોતાની વૃદ્ધાવસ્થા માટે બચત તરીકે વ્યવસ્થિત રોકાણ કરીને રાખી મૂકવાનું પણ વિચારે. સ્ત્રી હોય તો સૌંદર્યનાં મોંઘાં મોંઘા પ્રસાધનો ખરીદવાનું વિચારે અથવા ભારે માંહ્યલી સાડી કે ડ્રેસ ખરીદવાનું વિચારે. કોઈ પોતાનું સૌંદર્ય નિખારવા ચોક્કસ અંગની સર્જરી માટે પણ વિચારી શકે.

પરંતુ શું વૃદ્ધાવસ્થામાં રહેલી કોઈ વ્યક્તિ પોતાની મહામૂલી બચતને સૈનિકો માટેના ભંડોળમાં દાનમાં આપી દેવાનું વિચારી શકે?  જવાબ છે, હા. તે વ્યક્તિ જનાર્દનભાઈ ભટ્ટ જેવી હોય તો જરૂર વિચારી શકે. અને તેમાંય શું કોઈ વ્યક્તિ પોતાને સંતાન ન હોય તો પણ આ બચતને આમ દાનમાં આપી શકે ખરી? જવાબ ફરી એનો એ જ છે. એ વ્યક્તિ જનાર્દનભાઈ જેવી હોવી જોઈએ. જોકે જનાર્દનભાઈએ એક કરોડ નહીં પરંતુ રૂ. ૧.૦૨ કરોડ દાનમાં આપ્યા છે!  રૂ. ૧ કરોડ નેશનલ ડિફેન્સ ફંડમાં અને રૂ. ૨ લાખ શહીદ સૈનિકોના પરિવાર માટે.

પ્રશ્ન એ પણ થાય કે અત્યારે કેમ આટલી મોટી મૂડી આપવાનો વિચાર આવ્યો? અત્યારે થોડું યુદ્ધ ચાલે છે? પરંતુ છત્તીસગઢના સુકમામાં સીઆરપીએફના ૨૬ જવાનો નક્સલી હુમલામાં શહીદ થઈ જતા હોય, જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પાકિસ્તાનની સેના આવીને બે જવાનોને મારીને તેના દેહ ક્ષત-વિક્ષત કરી નાખતી હોય અને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં તો રોજેરોજ જવાનો પર પથ્થરમારો થતો હોય, આતંકવાદીઓ દ્વારા હુમલા થતા હોય તો આ સ્થિતિને યુદ્ધ જેવી જ ગણવી પડે.

જ્યારે સુકમામાં નક્સલી અને પૂંચમાં પાકિસ્તાનની ‘બેટ’ (બૉર્ડર ઍક્શન ટીમ) દ્વારા હુમલાઓ થયા ત્યારે લોકોએ અલગ-અલગ માધ્યમો દ્વારા પોતાનો આક્રોશ ઠાલવ્યો. કેટલાકે સોશિયલ મિડિયા પસંદ કર્યું તો કેટલાકે પ્રદર્શનો કર્યા. તો કેટલાકે મિડિયાને પણ ઝપાટામાં લીધું. અભિનેતા અક્ષયકુમારે ‘ભારત કે વીર’ નામની વેબસાઇટ અને ઍપ દ્વારા શહીદ સૈનિકોના પરિવાર માટે દાન આપવાની અપીલ કરી. આમાં પ્રશ્ન એ પણ ઉઠ્યો કે બધા પોતાનું કામ કરે છે, પણ નાગરિકો માત્ર આક્રોશ વ્યક્ત કરવા સિવાય શું કરી શકે?

જનાર્દનભાઈ ભટ્ટે પોતાનું ઉદાહરણ સ્થાપીને બતાવી આપ્યું કે શું કરી શકાય. ભાવનગરની ભૂમિ હંમેશાં દાન અને સેવાથી ધમધમતી રહી છે. જનાર્દનભાઈ અને તેમના જેવા અનેક મૂકસેવકો કામ કરતા રહે છે. તમને થશે કે જનાર્દનભાઈએ ક્યાં મૂંગેમૂંગું દાન આપી દીધું? તેમને તો મબલક પ્રસિદ્ધિ મળી ગઈ. પરંતુ ના. વાત એમ નથી.

હકીકતે જનાર્દનભાઈ મૂંગે મોંઢે ઑનલાઇન જ દાન કરવાના હતા, પરંતુ તેમના સાથીઓએ કહ્યું કે જો તેઓ આ દાન ચેક દ્વારા બધાના દેખતા કરશે તો તેનાથી ઘણાને પ્રેરણા મળશે. અને થયું પણ એવું જ. ભાવનગરનાં નિવૃત્ત પ્રાધ્યાપિકા ડૉ. રક્ષાબહેન પ્રહલાદભાઈ દવે જે સામાન્ય રીતે રક્ષાબેન પ્ર. દવે તરીકે વધુ ઓળખાય છે અને જાણીતાં કવયિત્રી પણ છે તેમણે નેશનલ ડિફેન્સ ફંડમાં રૂ. ૧ લાખનું દાન કર્યું! તો બીજા એક નિમેષભાઈ ત્રિવેદીએ આર્મી વેલ્ફેર ફંડમાં રૂ. ૨૫ હજારનો ચેક આપ્યો!

જનાર્દનભાઈ પોતાની રીતે પ્રેરણાદાયી દીવડો તો બન્યા જ છે પરંતુ સાથે તેમને જે પણ મળે છે તેમને તેઓ ફૂલ નહીં તો ફૂલની પાંખડી આપવાનું કહે છે. ટેલિફૉનિક વાતચીતમાં મને તેમણે જણાવ્યું કે “રાષ્ટ્ર પર જ્યારે આફતનાં વાદળો ઘેરાણાં છે ત્યારે આપણા સહુની ફરજ બની જાય છે કે આપણે બનતું કરી છૂટીએ. મેં એક એવું સૂચન મૂક્યું છે કે બૅન્ક એક ખાતું ખોલી આપે જેમાં કર્મચારીઓના પગારમાંથી લઘુતમ મહિને પાંચ રૂપિયા કપાય. બૅન્ક આવું ખાતું ખોલવા તૈયાર થઈ છે. કેટલાક મિત્રો દર મહિને રૂ. ૧,૦૦૦ તો કેટલાક રૂ. ૫૦૦ તો કેટલાક રૂ. ૧૦૦ કપાવા તૈયાર થયા છે. મને અપેક્ષા છે કે દર મહિને ઓછામાં ઓછા રૂ.૧ લાખ તો જમા થઈ જશે.”

અરે હા! આ આખી વાતમાં જનાર્દનભાઈનો પરિચય તો રહી જ ગયો. તેઓ શું કરે છે? આટલી મોટી મૂડી તેમણે દાનમાં કચવાટ વગર કેમ આપી દીધી? તેમનાં સંતાનો તો નથી એ આપણે ઉપર જાણી ગયાં પરંતુ તેમનાં પત્નીએ પણ કોઈ વાંધો ન ઉઠાવ્યો? તેમનાં સગાંવહાલાઓએ પણ કોઈ વિરોધ ન કર્યો? તેમની કોઈ અંગત ઈચ્છાઓ નથી?

જનાર્દનભાઈ ૧૯૫૪માં એસબીએસ એટલે કે સ્ટેટ બૅન્ક ઑફ સૌરાષ્ટ્રમાં જોડાયા હતા. નવી પેઢી આ બૅંક વિશે નહીં જાણતી હોય કેમ કે હવે તે સ્ટેટ બૅંક ઑફ ઇન્ડિયા તરીકે જ ઓળખાય છે તો તેમના માટે, સ્વતંત્રતા પહેલાં ભાવનગર દરબાર બૅંક સ્થપાયેલી. આ બૅંક પછીથી એસબીએસ તરીકે ઓળખાવા લાગી. તેનું વડું મથક ભાવનગરમાં હતું. જનાર્દનભાઈએ ૧૯૬૨માં આ બૅંકના કર્મચારીઓનું એક યુનિયન ઊભું કર્યું હતું. પરંતુ જનાર્દનભાઈના દાવા પ્રમાણે, આ યુનિયન બધાં કરતાં હટકે હતું. તેઓ કહે છે, “તે એક એક્સ્ટ્રા ઑર્ડિનરી પૉઝિટિવ યુનિયન હતું. તે વખતે કૉંગ્રેસ, ભાજપ, સામ્યવાદીઓ બધાનાં યુનિયનો હતા, પરંતુ અમારું બિનરાજકીય યુનિયન હતું.” આગામી એક સપ્તાહની અંદર ૮૫મા વર્ષમાં પ્રવેશનાર જનાર્દનભાઈ ૧૯૯૩માં નિવૃત્ત થયા. પરંતુ તેમની સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓને દિશા મળી હતી ૧૯૭૦માં.

૧૯૭૦માં બૅંકના જનરલ મેનેજર સ્વ. બી. કે. ચેટર્જીએ તેમને સૂચન કર્યું, “જનાર્દનભાઈ! તમે યુનિયન માટે તો ઘણું કરો છો, પરંતુ થોડુંક સમાજ માટે પણ કરો.” બસ ત્યારથી જનાર્દનભાઈ અને તેમના નેતૃત્વમાં ચાલતા યુનિયનની પ્રવૃત્તિ સમાજસેવાલક્ષી પ્રવૃત્તિઓ પણ કરવા લાગી. દિવાળી પર અનાથાશ્રમનાં બાળકોને મીઠાઈ, ફટાકડા આપે. (દિવાળી પર ફટાકડા નહીં ફોડી અનાથ-ગરીબ બાળકોને મદદ કરવાના સંદેશાઓ ફેલાવતા સેક્યુલરોને આવી વાત ધ્યાનમાં ક્યાંથી હોય? કારણકે જનાર્દનભાઈ જેવા લોકો મૂંગા મોંઢે સેવા કરતા હોય છે. એ તો હવે બધા ફેસબુક વૉટ્સએપ પર કામ ઓછું ને દેખાડો ઝાઝો કરવા લાગ્યા.) ભાવનગરના સ્મશાનના વિદ્યુતીકરણ માટે રૂ. ૧ લાખનો ફાળો યુનિયને આપેલો. બધિરો માટેના મકાનો, સેના માટેના કાર્યાલયના નિર્માણ માટે પણ નોંધપાત્ર સહાય કરી. જૂનાગઢમાં પૂર હોય કે મચ્છુ ડેમની હોનારત, યુનિયનના સભ્યો એવા બૅંક કર્મચારીઓ રાહત કાર્યોમાં ઉપડી જાય. જનાર્દનભાઈએ બૅંક પાસેથી તે માટે અનુમતિ લઈ લીધી હોય તેથી વાંધો ન આવે.

વાંધો તો જનાર્દનભાઈને પત્ની પદ્માબહેન તરફથી પણ નથી આવ્યો. ૧૯૫૪માં બૅન્કમાં જોડાયા અને ૧૯૫૫માં લગ્ન થયાં. પદ્માબહેન રૂપે સાચા અર્થમાં અર્ધાંગિની મળ્યાં જે દરેક કાર્યમાં તેમની સાથે સહધર્મચારિણીની જેમ ઊભા રહ્યાં. જનાર્દનભાઈ કહે છે, “તેમણે ક્યારેય મહાબળેશ્વર કે પંચગીની જવાની જીદ નથી કરી. તેઓ મારા નિર્ણયમાં હંમેશાં મારી પડખે જ હોય છે.”

આ અગાઉ ભાવનગરની જાણીતી બજરંગદાસ બાપા હૉસ્પિટલમાં જનાર્દનભાઈએ ડાયાલિસિસ માટે રૂ. ૬ લાખનું દાન તેમનાં માતાપિતાના સ્મરણાર્થે કરેલું તો તેમનાં પત્નીએ તેમનાં માતાપિતાની સ્મૃતિમાં આટલી જ રકમનું દાન કર્યું હતું. બીજા વર્ષે તેમનાં પત્નીએ તેમનાં સગાસંબંધીઓની સ્મૃતિમાં રૂ. ૧૬ લાખનું દાન કર્યું હતું! જનાર્દનભાઈ કહે છે, “એક ગાડાનાં બે પૈડાં સરખાં હોય તો જ ગાડું સરખું ચાલે.”

તેઓ કહે છે, “અમે બંનેએ કોઈ મોજશોખ નથી રાખ્યા. ક્યારેય હૉટલમાં જમવા નથી ગયા. ક્યારેય ફરવા નથી ગયા. હા, નિવૃત્ત થયો હતો ત્યારે સોમનાથ મંદિરે માથું ટેકવા ગયો હતો.”

જનાર્દનભાઈના પિતા એન્જિનિયર હતા અને ભાવનગર તેમજ શિહોરના તળાવનું કામ તેમની દેખરેખમાં થયું હતું. જનાર્દનભાઈ માત્ર એક વર્ષ અને સાત દિવસના હતા ત્યારે પિતા ગુજરી ગયા હતા. બૅંક કર્મચારી હોવાથી જનાર્દનભાઈ એકદમ ચોક્કસ હિસાબ રાખે છે. તેમના પિતા ક્યારે ગુજરી ગયા હતા તેનો પણ. જનાર્દનભાઈને ભાઈબહેન નથી. આથી તેમણે આ મૂડી સૈનિકો માટે દાનમાં આપી તેનો કુટુંબમાં વિરોધ ન થયો. ઉલટાનું જે પણ કુટુંબીજનો છે તેમણે નિર્ણયને સમર્થન આપ્યું અને પોતે પણ આ બાબતે યથાશક્તિ કરશે તેવો સંકલ્પ કર્યો.

પ્રશ્ન એ થાય કે જનાર્દનભાઈ કઈ રીતે આટલી મોટી મૂડી દાનમાં આપી શક્યા? તેમનું જીવન હવે કેવી રીતે ચાલશે? જનાર્દનભાઈ સમજાવે છે, “મને મારા મિત્રના પિતાએ શેરબજારમાં રોકાણ કરવાની સલાહ આપી હતી. તે રોકાણના કારણે મારી પાસે ઠીક-ઠીક મૂડી જમા થઈ હતી. વર્ષ ૨૦૦૫થી નિર્ણય કર્યો કે પેન્શનથી ઘરનું ગાડું ચલાવવું. અત્યારે રૂ. ૧૬,૬૯૯નું પેન્શન મને મળે છે.” (આંકડો પણ રાઉન્ડ ફિગર નહીં, ચોક્કસ આંકડો!)

લગ્નનાં ૫૦ વર્ષ પૂરાં થયાં ત્યારે નક્કી કરેલું કે સમાજને કંઈક આપતા જવું છે. વિલ બનાવેલું પરંતુ અત્યારે પરિસ્થિતિ એવી સર્જાઈ કે વિલનો કેટલોક ભાગ અમલ કરી દેવાનું વિચારી લીધું અને અમલ કરી પણ દીધો! જોકે જનાર્દનભાઈ તો પોતાના માટે કંઈક આવું માને છે, “મારી કિંમત મોટું મીંડુ છે, મિત્રો-સાથીઓનો સહકારનો એકડો આગળ લાગ્યો તેથી મારી કિંમત વધી ગઈ. જ્યારે જ્યારે મેં દાન માટે ટહેલ નાખી ત્યારે બધાએ ઉદાર હાથે રૂપિયા આપ્યા છે.”

વર્ષ ૨૦૧૩માં એક બસની પાછળ એક સુવાક્ય વાંચ્યું હતું: “હાથમાંથી છૂટે તે ત્યાગ અને હૈયામાંથી છૂટે તે વૈરાગ્ય.” જનાર્દનભાઈને આટલી હદની પ્રશંસા નહીં ગમે પરંતુ તેમણે ત્યાગ અને વૈરાગ્ય બંને કરી બતાવ્યા છે!

આ લેખ આપને ગમ્યો? આ વેબસાઇટ પર આવા લેખો વાંચવા મળતા રહે તે માટે સપૉર્ટ કરો.
અહીં ક્લિક કરો.

You may also like

Leave a Comment